De leilindes geven een woning een statige uitstraling. Maar wie denkt dat ze vroeger uitsluitend vanwege hun schoonheid werden geplant, heeft het mis.
Onze voorouders hadden zo hun eigen manieren om het binnen aangenaam te houden.
Wat is een leilinde?
Een leilinde is een lindeboom waarvan de takken bewust in een bepaalde vorm worden geleid. Meestal groeien de takken horizontaal langs een raamwerk, waardoor uiteindelijk een vlak, groen scherm ontstaat.
Het is dus niet zozeer een aparte boomsoort, maar een bijzondere manier waarop een lindeboom wordt gevormd en onderhouden.
Door de bomen op een rij voor de gevel te planten, ontstaat een natuurlijke afscheiding tussen de woning en de buitenwereld.
Zonwering voordat er zonneschermen waren
Tegenwoordig beschikken we over screens, zonneschermen, airconditioning en allerlei andere manieren om onze woningen koel te houden.
Vroeger ging dat anders.
De leilinde bood een eenvoudige en doeltreffende oplossing. In de zomer hield het dichte bladerdek een deel van het directe zonlicht tegen, waardoor de kamers achter de gevel minder snel opwarmden.
In de herfst verloren de bomen hun bladeren. Het schaarse winterzonnetje kon daardoor weer gemakkelijker naar binnen schijnen.
Eigenlijk best slim bedacht. Een natuurlijke zonwering die zich ieder jaar opnieuw aanpast aan de seizoenen.
En dat zonder elektriciteit.
Een statig gezicht op het boerenerf
Leilindes hadden ook een sierfunctie. Een zorgvuldig onderhouden rij bomen gaf het voorhuis van een boerderij een verzorgde en statige uitstraling.
Dat paste bij de traditionele indeling van het boerenerf. Aan de voorzijde werd gewoond en was vaak ruimte voor een siertuin. Achter de woning bevond zich het meer praktische gedeelte van het boerenbedrijf.
De leilindes vormden daarbij een groene omlijsting van het woonhuis.
In Friesland zie je ze nog altijd bij oude boerderijen, pastorieën, dorpswoningen en landhuizen.
Een boom die geduld vraagt
Een mooie, volgroeide leilinde ontstaat niet in één seizoen. De takken moeten worden geleid en regelmatig worden gesnoeid om de kenmerkende vorm te behouden.
Bij oude exemplaren is het resultaat van jarenlang onderhoud duidelijk zichtbaar. De stammen zijn dikker geworden, de takken hebben karakter gekregen en de bomen vormen samen bijna een groen bouwwerk.
Het zijn levende elementen van een historisch erf.
Juist daarom zijn oude leilindes zo bijzonder. Je kunt nieuwe bomen planten, maar de uitstraling van een rij die er al tientallen jaren staat, laat zich niet zomaar nabootsen.
Een groene oplossing die nog altijd werkt
Met de steeds warmere zomers is de oorspronkelijke functie van de leilinde opnieuw bijzonder actueel.
Bomen bieden schaduw, dragen bij aan een aangenamer leefklimaat en zorgen tegelijkertijd voor meer groen rondom de woning.
Bij Mijn Buitenplaats Makelaardij vinden we het mooi wanneer zulke oorspronkelijke elementen behouden zijn gebleven. Ze geven een woning karakter én hebben nog altijd een praktische betekenis.
Dus mocht je ooit genieten van de koelte achter de ramen van een oude woonboerderij met leilindes, bedenk dan eens dat iemand daar wellicht generaties geleden al over heeft nagedacht.
Soms hoeven we het wiel helemaal niet opnieuw uit te vinden.
Ook een liefhebber van het Friese buitenleven?
Bij Mijn Buitenplaats Makelaardij delen we graag onze liefde voor karakteristieke woningen, historische boerderijen en de mooiste plekjes van Friesland. Ontdek onze andere verhalen over het buitenleven of laat je inspireren door ons actuele woningaanbod.
Mijn Buitenplaats Makelaardij – #demooieplekjesmakelaar